Gwerz ar vezhinaerien

Selaouit ar ganaouenn (e traoñ ar prenestr)
pe pellgargit anezhi

Denez Abernot a gustum barzhoniañ e brezhoneg diwar-benn temoù ar bed a-vremañ. Ar werz-mañ a zo bet kompozet er bloavezhioù 1970 ; tapet he deus brud buan a-walc'h, ar pezh a ziskouez e vez strewet c'hoazh kanaouennoù hep sikour ar mediaoù.

Evezhiadennoù yezh
Al live yezh a zo uhel a-walc'h hag e vo frouezhus deskiñ ar c'heriaoueg en a-raok, peadra da bleustriñ war tem ar bezhin er Vro Bagan.

Sonstudi

Stumm ur c'hantik en deus bet c'hoant Denez Abernot da reiñ d'an ton-mañ. Tennañ a ra avat un tamm ivez da donioù bro-Iwerzhon.

Ar framm a zo : koupled ha diskan, ar pezh n'eo ket hengounel e Breizh.

Al lusk a zo a-barzh, hag ar stumm dre vras, o deus sur a-walc'h degaset brud d'ar ganaouenn.

Pozioù

Sonskridoù

Pellgargañ ar sonskridoù e stumm PDF

Sonskrid 1

Ton ha pozioù :

Sonskrid 2

Ton eilmouezhiet :

Kelenn

Live : kelc'hiad 3.

Mod da renkañ ar c'hlas : kaner + strollad diskanerien.

Lakaat e pleustr :
Degouezhout a ra ar ganaouenn-mañ d'ar c'helchiad 3 nemetken.
An aesañ tout a vo dibab ur c'haner, ar c'hlas a-bezh o tiskanañ, evel m'emañ war ar bladenn. Dre ma'z eo diaes a-walc'h ar pozioù eo gwelloc'h cheñch kaner pep poz-kan.

Eil mouezh
Div eil mouezh a vo kavet en dielloù , an hini gentañ o vezañ aesoc'h eget eben.
Bez' e c'heller lakaat e pleustr diwar ar skwerioù roet amañ dindan.

1. A-unvouezh penn-da-benn, kaner + diskanerien.
2. Ar c'houpledoù kanet gant ur c'haner nemetken, ar strollad diskanerien rannet e daou strollad, unan o kanañ ar vouezh 1 hag egile o kanañ an eil mouezh (skrid 1). An eil mouezh-mañ a c'hellit soniñ gant bizhier-son ivez.
3. Klas a-bezh : eil mouezh eus ar penn-kentañ betek ar fin (skrid 2).
4. Tu zo ivez da bebeilañ ar stummoù d'ober evit reiñ lusk d'ar c'han.

Dielloù

An dud

Kan : Yann-Ber Premel ha Paotred Ploneour (strollad diazezet e 2000)

Skrivagner : Denez Abernot (ganet e 1955 e Plouguernev)

A bep seurtGwerz

Ar ger gwerz (gwerzenn a-wechoù) a verk un danevell e brezhoneg, rimet ha kanet, hir a-walc'h alies, savet diwar-benn un darvoud istorel pe relijiel. E-keñver ar stil e tenn da zoare ar c'hlemmgan pe da hini ar barzhoneg marzhus. Un toullad anezho zo er Barzhaz Breizh, gant Kervarker. Renket int bet gant an dastumer a laka kemm etre kanoù mojennel, harozel, istorel ha balladennoù. Er memes mod, Fañch Mari an Uhel (Plouared 1821 – Kemper 1895) en doa graet Gwerzioù Breizh-Izel eus unan eus e zastumadoù (1868).

Gwerz ar vezhinaerien, savet gant Denez Abernot, zo ur skwer vodern eus an doare kanoù-se, a blij kalz d'ar Vretoned c'hoazh.

A bep seurtBezhinaerien

Bezhin eo ar plantennoù a gaver er mor, dreist-holl da dostañ d'an aodoù. Meur a seurt anezho zo ha poulzañ a reont ouzh ar c'herreg.

A-bell zo e vezont implijet gant an Arvoriz. Gant gwall vor e teu bezhin da zistagañ hag a-walc'h e vez o c'herc'hat. Troc'hañ anezho a c'heller c'hoazh. Ar re o doa kirri a garge karradoù bezhin. An Arvoriz paour a garge war gravazhoù, un den e pep penn. Ar bezhin-se a veze lakaet e douar ar parkeier. Ganto e veze gellet pinvidikaat an douar ha kaout trevadoù dudiusoc'h. C'hoazh e vezent lezet da sec'hañ, en tevenn, ha gwerzhet a-vernioù da dud ar parrezioù pelloc'h eus ar mor. Alies e vezent eskemmet evit keuneud, ne oa ket a re anezho en Arvor.

Diwar-dro penn kentañ an XIX^vet kantved ez eus bet tud 'oa deuet da vezañ o micher kerc'hat bezhin. Setu petra oa bezhinaerien. Rak d'ar mare-se oa bet kavet gant ar skiantourien an dalvoudegezh o doa ar bezhin, a-fet kimiezh, hag ivez an doare da dennañ diouzh ar bezhin an danvez prizius neuze (da skouer an « iod »).

Ar bezhin pinvidikañ a zanvez eo ar re zo da bellañ eus ar gourlanv, lodenn uhelañ an aod. Kalz aesoc'h eo kaout diouto dre mont d'o zroc'hañ d'an izelvor.

Gant bagoù e veze graet, bagoù ledan evit kargañ muioc'h. Ha troc'het e veze ar bezhin war-bouez ostilhoù anvet, e Bro-Leon, gilhotinoù. Ur falz dezhi un troad hir-mat eo ur c'hilhotin. Troc'het ur vezhinenn e veze ret he c'hargañ er vag, ha pa veze karg ar vag e veze degaset ar vagad da ziskargañ en tevenn. Eno e veze lezet da sec'hañ, ha goude-se 'vezent devet. Al ludu a chome eo a veze gwerzhet.

En hañv e veze graet. Hag eus lodennoù zo eus Breizh-Izel ez ae bezhinaerien da ober hañvezhioù bezhina e-barzh enezeier 'zo. Dreist-holl eo tud eus Plougerne, Landeda ha Sant-Pabu, e Bro-Leon, hag az ae di. Mont a raent d'an inizi « en traoñ » (tro-dro da Volenez) pe en inizi « war-laez » (Baz, Kalod, ar Jentilez).

Ur vicher galet-kenañ oa, ha dañjerus a-walc'h. Met muioc'h a c'hounidegezh oa oc'h ober anezhi eget o chom en un tiegezh bihan da vizeriñ.

Denez Abernot, eus Plougerne, oa bezhinaerien e dud, hag un tad-kozh dezhañ zo bet oc'h ober hañvezhioù bezhina.

BarzhonegoùPaotred ar bezhin-tonn